Toelichting beleidskeuze

Toelichting beleidskeuze 2: Biodiversiteit

Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

De biodiversiteit wordt beschermd en versterkt en het natuurlijk kapitaal duurzaam benut.

Het landelijk gebied kent veel natuurwaarden. Deze natuurlijke leefomgeving, inclusief de flora en fauna, is erg belangrijk voor onze samenleving. Nederland heeft, op basis van onder meer de Europese Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn (VHR) [1] en de Kaderrichtlijn Water (KRW) [2], de verantwoordelijkheid om het bestaan van soorten en ecosystemen duurzaam te borgen en om de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater te waarborgen. In het kader van de Europese Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM) [3] streeft Nederland naar een goede milieutoestand van de zee, met een duurzaam en verantwoord gebruik. Het Rijk legt verantwoording af aan de Europese Commissie over het behalen van het doelbereik van deze richtlijnen.

Waterkwaliteit
Rijk, waterschappen en provincies zetten zich in dat in 2027 voldoende maatregelen zijn genomen om de doelen van de KRW [2] te behalen, dit draagt tevens bij aan de nationale opgaven ten aanzien van natuur en biodiversiteit. Met de Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater [4] wordt - door gezamenlijke overheden en verschillende maatschappelijke partners uit de landbouw-, industrie- en zorgketen - een extra impuls gegeven aan de kwaliteitsverbetering. De Programmatische Aanpak Grote Wateren [5] geeft een extra impuls aan de ecologische waterkwaliteit van de grote wateren. De maatregelen zijn voornamelijk gericht op het herstellen van de ecologische processen. Dat schept ook ruimte voor economische ontwikkelingen, verbetert de kwaliteit van de leefomgeving en vergroot de waterveiligheid en klimaatadaptatie.

Natuur
In het Natuurpact [6] hebben provincies met het Rijk afspraken gemaakt over hun ambities en inzet ten aanzien van de natuur tot en met 2027. Onderdeel daarvan is de realisatie van 80.000 extra ha ingerichte natuur in 2027. De gemiddelde kwaliteit van de Nederlandse zoetwater- en landnatuur is jarenlang achteruitgegaan, maar dat proces is inmiddels gekeerd is. Van bestendig herstel is nog geen sprake. Klimaatverandering zal een impact hebben op specifieke soorten en biotopen. Naar verwachting zullen sommige soorten hierdoor uit ons land verdwijnen en nieuwe soorten hun intrede doen. Om te voldoen aan de nationale en internationale afspraken uit de VHR [1] die het Rijk en provincies hebben gemaakt, is er forse extra inspanning nodig om het doelbereik te vergroten, ook na 2027.

Afspraken
In ieder geval zijn de afspraken uit het Natuurpact [6] volledig gerealiseerd in 2027. Hieraan wordt onder meer invulling gegeven met de realisatie van het Natuurnetwerk Nederland [7] dat verschillende natuurgebieden vergroot en verbindt, een impuls aan de natuur buiten het Natuurnetwerk en het vergroten van de maatschappelijke betrokkenheid bij natuur. Bij de nieuwe natuur liggen kansen voor koppelingen aan drinkwatervoorziening, de realisatie van extra zoetwaterberging met name in de hoger gelegen gebieden, en nieuwe energie. In tegenstelling tot de eerdergenoemde KRM [3] en KRW [4], is er op dit moment geen tijdspad gekoppeld aan het behalen van de doelstellingen uit de VHR. Daar komt verandering in. De transitie van de landbouw en aanvullende afspraken met provincies zullen, op basis van de Natuurverkenning van het PBL [8] in 2020, hun weerslag moeten krijgen in tussendoelen en nadere afspraken over de invulling van het doelbereik in de VHR [1] voor 2050.

Naast het realiseren van meer natuurgebieden van een goede kwaliteit is het belangrijk dat de natuurlijke hulpbronnen, ons natuurlijk kapitaal, op een duurzame manier worden benut en dat andere gebruiken niet langer afwentelen op de natuur of zelfs een bijdrage leveren aan natuur en biodiversiteit. Zo zal bij belangrijke ontwikkelingen als de veranderingen in de landbouw, de energietransitie en de uitbreiding van woongebieden en infrastructuur, meer rekening worden gehouden met natuur.

Keer terug naar de hoofdtekst


[1] Richtlijn inzake de instandhouding van de natuurlijke habitats en de wilde flora en fauna (92/43/EEG van de Raad van 21 mei 1992) en Richtlijn inzake het behoud van de vogelstand (2009/147/EG van het Europees Parlement en de Raad van 30 november 2009).
[2] Rijksoverheid, Kaderrichtlijn Water (KRW), zie https://www.helpdeskwater.nl/onderwerpen/wetgeving-beleid/kaderrichtlijn-water/Rijksoverheid
[3] Rijksoverheid, Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM), zie https://www.helpdeskwater.nl/ onderwerpen/wetgeving-beleid/internationaal/eu-regelgeving/virtuele-map-eu/kaderrichtlijn/
[4] Rijksoverheid, Delta-aanpak Waterkwaliteit en Zoetwater, via: https://www.helpdeskwater.nl/onderwerpen/wetgeving-beleid/delta-aanpak/delta-aanpak-water/
[5] Rijksoverheid, Programmatische Aanpak Grote Wateren, zie https://www.helpdeskwater.nl/onderwerpen/water-ruimte/ecologie/programmatische/
[6] Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Natuurpact ontwikkeling en beheer van natuur in Nederland, Den Haag 2013.
[7] Rijksoverheid, Natuurnetwerk Nederland, zie: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/natuur-en-biodiversiteit/natuurnetwerk-nederland
[8] Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), Natuurverkenning 2010-2040, zie https://themasites.pbl.nl/natuurverkenning/