L2 ECONOMIE Beleidskeuze 6

Toelichting beleidskeuze 6: datacenters

Duurzaam economisch groeipotentieel voor Nederland

Het Rijk faciliteert, in samenwerking met de andere overheden, de netbeheerders en het bedrijfsleven, ruimte voor vestiging van datacenters en voor de uitrol van nieuwe netwerken.

Digitalisering
Digitale infrastructuur is een belangrijke basisvoorwaarde voor het Nederlandse verdienvermogen en vestigingsklimaat. Het gaat daarbij om het goed functioneren van de (toekomst)vaste digitale infrastructuur (waaronder zeekabels), mobiele netwerken en datacenters. De beschikbaarheid van zowel vast als mobiel snel internet is in Nederland groot en de toenemende digitalisering stelt steeds hogere eisen aan de digitale infrastructuur. Aanzienlijke investeringen zijn nodig om aan deze toenemende behoefte aan digitale connectiviteit te blijven voldoen. Hoewel Nederland vooroploopt in Europa zijn er nog plaatsen die achterlopen. Voorkomen moet worden dat kansen gemist worden of delen van de samenleving uitgesloten worden van de zich snel veranderende digitale omgeving. Zeker nu het kabinet de ambitie heeft gesteld om als Nederland digitaal koploper te worden van Europa en de digitale toegangspoort [1].

De visie van de Rijksoverheid op de digitale infrastructuur is geschetst in het Actieplan digitale connectiviteit [2] en hierin is vastgelegd dat de overheid streeft naar kwalitatief hoogwaardige connecti­viteit die een grote diversiteit aan vraag kan bedienen en altijd en overal beschikbaar is tegen concurrerende tarieven. Concreet wordt erop ingezet dat in 2023 overal in Nederland 100 Mbps moet kunnen worden afgenomen en het streven van het kabinet is dat tegen die tijd een grote meerderheid van de huishoudens al de beschikking kan hebben over een 1 Gbps verbinding. Met mobiele netwerken moeten daarnaast in elk geval basisdiensten altijd en overal kunnen worden geraadpleegd. Van belang is dat de randvoorwaarden voor de digitale infrastructuur hierbij op orde zijn.

Internationale datakabels maken het internetverkeer en de uitwisseling van internationaal dataverkeer mogelijk. Ze vormen de hoofdtransportassen van de digitale economie. De aanlanding van nieuwe internationale datakabels via de Noordzee zal mogelijk blijven en in het Noordzee programma verder worden uitgewerkt, om de internationale connectiviteit te waarborgen.

Datacenters
Datacenters vormen het hart van de digitale samenleving. Hier vindt de dataopslag plaats van het internetverkeer en digitale systemen. Nederland neemt een belangrijke positie in als vestigingsplaats van datacenters in Europa. Nederland telt meer dan 6.000 datacenters waarvan 400 met een oppervlak van meer dan 100 m2. Deze 400 datacenters leveren gezamenlijk bijna 600.000 m2 datavloeroppervlak (meer dan 85% van het totaal). Met ruim een derde van alle datacenters (en qua totale omvang ongeveer twee derde) ligt de kern van de datacentersector in Nederland in de MRA, bij de Amsterdam Internet Exchange (AMS-IX) [3]. De grote vestigingen van Google en Microsoft zijn buiten deze ‘dataport’ te vinden, respectievelijk in Eemshaven en Middenmeer. Daarnaast is er een verspreid patroon van kleinere regionale datacenters.

Het Rijk wil de groei van datacenters faciliteren op die locaties waar duurzame energie voor handen is, de restwarmte geleverd kan worden aan warmtenetwerken voor levering aan het stedelijk gebied en digitale connectiviteit voldoet aan de eisen van marktpartijen.

Vestiging nieuwe datacenters
De vestiging van nieuwe datacenter(cluster)s vergt een goede ruimtelijke afweging en afstemming door middel van de Ruimtelijke Strategie Datacenters [4]. Clustervorming rond AMS-IX is het fundament van de Nederlandse data-hub en moet blijvend gefaciliteerd worden. Omdat de energievoorziening in de MRA tegen de grenzen aanloopt en voorkomen moet worden dat internationale partijen Nederland links laten liggen vanwege een tekort aan vestigingslocaties wordt op de korte termijn (2019-2022) ingezet op locaties in Groot-Amsterdam en worden opties in Flevoland verkend. Voor de middellange termijn (2022-2030) wordt een resilience locatie voor een nieuw datacentercluster op 30-50 km van AMS-IX verkend en voor de lange termijn (2030 en verder) een nieuw datacentercluster aan de westflank van Amsterdam. Onderdeel van deze voorgestelde routekaart is ook een marktverkenning en tweejaarlijkse monitoring van de ontwikkelingen in de sector, om zo nodig de strategie op bij te stellen. Op plekken waar nabijheid van AMS-IX minder relevant is, zijn beschikbaarheid van elektriciteit binnen bestaande en toekomstige energienetwerken een belangrijk criterium. De energie-inclusieve clusters aan de kust en gebieden met een overaanbod van elektriciteit zijn dan aantrekkelijke vestigingsplaatsen.

Doorontwikkeling mobiele netwerk
Inmiddels worden door onderzoeksinstituten en marktpartijen voorbereidingen getroffen voor de doorontwikkeling van het huidige mobiele netwerk (4G) naar een nieuwe generatie (5G). Het nieuwe mobiele netwerk is nodig voor tal van nieuwe ontwikkelingen rond telefonie, mobiel internet, smart city en smart mobility. De hiervoor benodigde frequenties worden door de Rijksoverheid geveild. Voor de uitrol van het nieuwe netwerk is (veel) meer ruimte voor antennes en masten noodzakelijk ten opzichte van de huidige situatie. Het rijk zal in samenwerking met de andere overheden de impact van de toename van antennemasten nader in kaart brengen en de uitrol bevorderen via best practices, standaardisering en efficiënt ruimtegebruik. Ook andere lokale regels, zoals die rond de aanleg van vaste infrastructuur zullen worden bezien. Meer vaste infrastructuur is namelijk nodig om de nieuwe masten te verbinden.

Keer terug naar de hoofdtekst


[1] Ministerie van Economische Zaken, Nederlandse Digitaliseringsstrategie: Hier kan het. Hier gebeurt het, Den Haag.
[2] Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, Actieplan Digitale Connectiviteit, Den Haag 2018.
[3] Dutch Data Center Association, zie website: www.dutchdatacenters.nl
[4] Ministerie van Binnenlandse Zaken en Konikrijsrelaties, Ruimtelijke Strategie Datacenters: Routekaart 2030 voor de groei van datacenters in Nederland, Den Haag, 2019